دوره 23، شماره 2 - ( خرداد و تیر 1398 )                   جلد 23 شماره 2 صفحات 116-127 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mehri Z, Moafi F, Mafi M, Habibi M, Ranjkesh F. Effects of Acupressure on Labor Length and Outcome in Nulliparous Women: A Clinical Trial. J Qazvin Univ Med Sci. 2019; 23 (2) :116-127
URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2783-fa.html
مهری زهرا، معافی غفاری فرنوش، مافی مریم، حبیبی محمد، رنجکش فاطمه. تأثیر طب فشاری بر طول مدت و پیامد زایمان در زنان نخست‌زا: یک کارآزمایی بالینی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین. 1398; 23 (2) :116-127

URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2783-fa.html


1- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران.؛ گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران. ، zahramehri1348@gmail.com
2- گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران.
3- دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران.
4- انجمن علمی طب سوزنی ایران، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران.
متن کامل [PDF 3740 kb]   (115 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (455 مشاهده)
متن کامل:   (39 مشاهده)
مقدمه
درد زایمان یک درد حاد و به‌سرعت در حال افزایش است و تحت تأثیر عوامل فیزیولوژیکی، روانی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی است [1]. درد بیش از حد، ترس و اضطراب مادر را در طول مدت زایمان تشدید و سیستم عصبی سمپاتیک را تحریک می‌کند. این موضوع، به نوبه خود باعث افزایش ترشح کاتکول آمین‌ها مانند، اپی‌نفرین و نوراپی نفرین و در‌نهایت به درد بیشتر، طولانی‌شدن مراحل زایمان و نارضایتی از تجربه زایمان منجر می‌شود [2]. زایمان طولانی‌مدت باعث اضطراب، ترس و خستگی می‌شود که نقش مهمی در کاهش اعتماد‌به‌نفس مادر ایفا می‌کند [3].
زایمان چهار مرحله دارد: مرحله اول لیبر با شروع انقباضات منظم رحمی که به دیلاتاسیون و افاسمان سرویکس منجر می‌شود، آغاز و با دیلاتاسیون کامل سرویکس پایان می‌یابد. مرحله دوم لیبر با دیلاتاسیون کامل لیبر آغاز و با زایمان جنین خاتمه می‌یابد. مرحله سوم از زمان زایمان جنین تا خروج کامل جفت و پرده‌ها را شامل می‌شود و مرحله چهارم از زمان خروج جفت تا یک ساعت اول بعد از زایمان است. طول مدت مراحل زایمان در زنان نخست‌زا بدین شرح است؛ به طور متوسط 5 ساعت مرحله اول، 50 دقیقه مرحله دوم و 6 تا 30 دقیقه مرحله سوم [2].
زایمان طولانی، به‌تنهایی علت هشت درصد مرگ‌و‌میر مادران در کشورهای در حال توسعه است [3]. همچنین طولانی‌شدن مرحله اول زایمان با عوارض جنینی از جمله تحت فشاربودن سر، اختلال اکسیژن‌رسانی، نمره آپگار پایین و درنهایت مرگ جنین همراه است؛ به نحوی که زایمان طولانی میزان مرگ‌و‌میر حوالی تولد را به 5/3 درصد، مرگ‌و‌میر زنان زیر 15 سال را 27/3 درصد و بالای 15 سال را 7/9 درصد افزایش می‌دهد [5-3]. طولانی‌شدن زایمان همچنین با افزایش میزان سزارین، زایمان ابزاری (فورسپس و واکیوم)، کاهش pH شریانی بندناف و عفونت بعد از زایمان همراه است [6].
 علاوه بر این، ارتباط بین استرس مزمن و پیامدهای زایمان، نشان‌دهنده ضرورت مداخلات برای کاهش طول مدت زایمان است [3]. امروزه از روش‌های مختلف دارویی و غیردارویی برای کاهش درد و طول مدت زایمان استفاده می‌شود. با این حال، از آنجا که روش‌های دارویی ممکن است با برخی از عوارض برای مادر و جنین همراه باشد، از روش‌های غیردارویی بیشتر استقبال می‌شود. تاکنون، تعداد زیادی از روش‌های غیردارویی برای کاهش درد زایمان پیشنهاد شده است که طب فشاری یکی از مهم‌ترین آن‌هاست [7].
اخیراً مطالعات بسیاری در زمینه کاهش درد زایمان با تحریک نقاط طب سوزنی انجام شده است. نقطه هوگو (LI4) و سانینجیائو یا ششم طحال (SP6) از نقاطی هستند که در سیر زایمان بسیار درباره‌شان مطالعه شده است [8]. نتایج حاکی از تأثیر آن‌ها بر کاهش شدت درد، طول مدت زایمان، میزان زایمان سزارین و میزان استفاده از اکسی‌توسین و همچنین افزایش رضایتمندی زنان و شروع زودتر تغذیه با شیر مادر بوده و عارضه جانبی نداشته‌اند [13-7]. 
نقطه دروازه روح یا شن من (He7) و Neimadian‌ نیز از نقاطی هستند که در زمینه کاهش درد مؤثر بوده‌اند [14، 15]. اما مطالعه‌ای که در بارداری و زایمان از این نقاط همزمان استفاده کرده باشد، یافت نشد. علاوه بر تحریک جداگانه این نقاط، محققان برای دستیابی به تأثیر بیشتر، از تحریک چند نقطه به صورت همزمان یا ترکیبی نیز استفاده کرده‌اند [20-16]. همچنین برای تحریک نقاط طب سوزنی از روش‌های گوناگونی استفاده شده است. تنس یکی از روش‌های غیردارویی کاهش درد است که در کاهش درد زایمان نیز مؤثر است و هیچ‌گونه عارضه‌ای نداشته است [21، 22]. 
با وجود این، مطالعات حاکی از تأثیر اندک این روش بوده است. به همین منظور، محققان در پی یافتن روشی برای تأثیر بیشتر بوده‌اند و دریافتند در صورت استفاده از تنس در نقاط طب سوزنی می‌توان تأثیر این روش را در کاهش درد زایمان افزایش داد [20-18]. اما داده‌ها در زمینه طول مدت زایمان با استفاده از این روش محدود است [21].
با توجه به اهمیت طول مدت زایمان در کاهش پیامد زایمان و همچنین ایجاد تجربه ناخوشایند در زایمان‌های طولانی، عوارض روش‌های دارویی کاهش طول مدت زایمان، وجود داده‌های محدود در زمینه طب فشاری و این موضوع که بیشتر مطالعات در طی مرحله اول زایمان و استفاده از یک یا حداکثر دو نقطه طب فشاری انجام شده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر تحریک نقاط هوگو، سانینجیائو، شن من و Neimadian با استفاده از تحریک عضلانی الکتریکی پوستی، بر طول مدت مراحل زایمان در زنان نخست‌زا انجام شد. 
مواد و روش‌ها
این مطالعه یک کارآزمایی بالینی‌تصادفی در جامعه آماری متشکل از تمام زنان باردار با شکایت درد زایمان بود که از ابتدای بهمن 1396‌ تا پایان مرداد 1397 به بیمارستان رازی شهر قزوین مراجعه کرده بودند. در این پژوهش با انتخاب6/24=µ1 و 5/48=µ2 (میانگین طول مدت زایمان) با درنظرگرفتن ضریب اطمینان 95 درصد (0/05=α) و توان آزمون 80 درصد (0/2=β)، میزان حجم نمونه برای هر گروه 65 نفر برآورد شد و درنهایت، با پیش‌بینی 10 درصد ریزش بعضی نمونه‌ها، 72 نفر در هر گروه برآورد شد [22]. درمجموع، 144 زن باردار داوطلب زایمان طبیعی به روش دردسترس انتخاب و با استفاده از بلوک تصادفی چهارتایی به دو گروه مداخله و شاهد تخصیص داده شدند.
معیارهای ورود به مطالعه شامل این موارد بود: زنان نخست‌زا که در هفته 37تا 42 بارداری قرار داشتند، حاضر به همکاری بودند و درد زایمان داشتند، بارداری آنان تک‌قلو بود، سواد خواندن و نوشتن داشتند، به بیماری‌های مزمن (دیابت، بیماری‌های کلیوی، بیماری‌های قلبی‌عروقی، فشارخون مزمن و غیره) مبتلا نبودند، از مواد روان‌گردان، سیگار و الکل استفاده نمی‌کردند، ضایعات پوستی در نواحی طب فشاری نداشتند و درنهایت دیلاتاسیون سه تا چهار سانتی‌متر داشتند. معیارهای خروج از مطالعه نیز شامل دریافت داروهای ضددرد سه ساعت قبل یا حین مطالعه و بروز هرگونه حادثه ناگوار (نظیر خون‌ریزی، انقباضات پشت سر هم، لیبر تسریع‌شده، دیسترس جنینی، جدا‌شدن زودرس جفت، انجام سزارین) در طول مطالعه بود که نیاز به مداخله اورژانسی داشت.
ابزار استفاده‌شده در این مطالعه چک‌لیستی شامل سه بخش اطلاعات، جمعیت‌شناختی، بارداری و زایمان بود. روایی چک‌لیست‌ها به روش روایی محتوایی با نظر 10 نفر از اعضای هیئت‌علمی گروه پرستاری و مامایی دانشکده پرستاری و مامایی قزوین تعیین شد. مدت مرحله اول و دوم زایمان با استفاده از ساعت دیجیتالی ثبت شد.
افراد گروه مداخله علاوه ‌بر مراقبت‌های معمول اتاق زایمان، تحریک نقاط طب فشاری با استفاده از تنس را دریافت کردند. روش و مدت تحریک بدین صورت بود که در ابتدای بستری برای زایمان، در دیلاتاسیون سه تا چهار سانتی‌متر دستگاه تنس پرتابل روی نقاط سانینجیائو و Neimadian یک‌طرفه در پا قرار گرفت و با فرکانس پایین یعنی دو تا چهار هرتز تحریک شروع شد. فرکانس از سوی محقق تنظیم و سپس دستگاه در اختیار مادر قرار گرفت تا شدت جریان را بسته به دلخواه خود افزایش دهد. شدت به‌تدریج تا آستانه تحمل مادر یا آستانه درد افزایش یافت. این تحریک تا دیلاتاسیون هشت‌سانتی‌متری ادامه داشت [23]. سپس، شدت جریان به‌تدریج کم و دستگاه خاموش شد. 
سپس در دیلاتاسیون هشت‌سانتی‌متری پدهای دستگاه به دو نقطه هوگو و شن من یک‌طرفه در دست، برای تحریک نقاط طب فشاری یاد‌شده وصل و فرکانس دستگاه روی 100 هرتز تنظیم شد و مجدد دستگاه در اختیار مادر قرار گرفت. مادر به‌تدریج شدت جریان را افزایش داد تا به حداکثر شدت قابل تحمل رسید. تحریکات تا زمان انتقال مادر به تخت زایمان ادامه یافت. در گروه شاهد، مراقبت‌های معمول اتاق زایمان انجام شد و طول مدت مرحله اول و دوم زایمان با ساعت دیجیتالی در دو گروه مداخله و شاهد اندازه‌گیری و ثبت شد. 
برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها از نسخه 24 نرم‌افزار SPSS استفاده شد. برای مقایسه دو گروه جهت سنجش شرایط قبل از مداخله از آزمون‌های تی‌تست و کای‌دو استفاده شد. همچنین برای مقایسه طول مدت مرحله اول و دوم زایمان از آزمون ناپارامتری من‌ویتنی و برای مقایسه فراوانی پیامدهای زایمان از آزمون کای‌دو استفاده شد. سطح معنی‌داری تمام آزمون‌ها کمتر از 0/05 در نظر گرفته شده است.
یافته‌ها
نتایج پژوهش نشان داد دو گروه از نظر متغیرهای سن، میزان تحصیلات، شغل، سن بارداری، شرکت در کلاس‌های آمادگی زایمان، ورزش منظم در دوران بارداری، جنس جنین و خواسته‌بودن بارداری، در زمان ورود به مطالعه تفاوت آماری معناداری نداشتند (0/05










بحث و نتیجه‌گیری
بر اساس نتایج مطالعه اگرچه طول مدت مرحله اول زایمان در گروه مداخله کمتر از شاهد بود، اما این تفاوت به لحاظ آماری معنادار نبود (0/05  چانگو همکاران نیز در پی انجام ماساژ، اختلاف معنی‌داری را در طول مدت زایمان در دو گروه گزارش نکردند و تنها در گروه ماساژ، مختصری افزایش (10/96 ساعت در گروه ماساژ در مقابل 61/9 ساعت در گروه بدون ماساژ) در مدت مرحله اول زایمان گزارش شد [25]. نتایج مطالعه چائو و همکاران با هدف تأثیر تحریک الکتریکی انتهای اعصاب از سطح پوست با تنس در نقاط هوگو و سانینجیائو بر شدت درد و مدت زایمان نشان داد میانگین شدت درد در گروه مداخله به طور معنی‌داری کمتر از گروه شاهد بوده است، اما دو گروه از نظر طول مدت فاز فعال زایمان با یکدیگر مشابه بودند و تفاوت آماری معناداری در طول مدت فاز فعال در گروه طب فشاری با گروه شاهد مشاهده نشد [19]. نتایج مطالعات مذکور با مطالعه حاضر همسو بود. 
در حالی که نتیجه مطالعه نیفا و همکاران با تأثیر طب فشاری بر تسکین درد لیبر و کوتاه‌کردن مدت زایمان در زنان نخست‌زا و همچنین افزایش سرعت دیلاتاسیون سرویکس و نزول جنین در گروه طب فشاری نسبت به گروه شاهد همراه بود، مطالعه صحتی و همکاران که با هدف بررسی تأثیر فشار بر نقاط SP6 و LI4 بر شدت درد و طول مدت زایمان طبیعی در زنان نخست‌زا در اردبیل انجام شد، اختلاف آماری معناداری از نظر شدت درد و طول مدت فاز فعال و مرحله دوم زایمان بین دو گروه نشان داد [27 ،26]. 
نتایج مطالعه اکبرزاده و همکاران نشان داد تحریک 30‌دقیقه‌ای نقطه BL32 طول مدت مرحله اول و دوم زایمان را نسبت به گروه شاهد کاهش داد [22]. نتایج مطالعات مذکور با نتایج مطالعه حاضر همسو نیست. طبق نتایج مطالعه حاضر طول مدت مرحله دوم زایمان در دو گروه مداخله و شاهد تفاوت آماری معناداری نداشت (0/05 بر اساس مطالعه‌های چائو و همکاران و صالحیان و همکاران نیز استفاده از طب فشاری تأثیری بر طول مدت مرحله دوم زایمان نداشت که نتایج مطالعات مذکور با مطالعه حاضر همسو است [19، 28]. نتیجه مطالعه اکبرزاده و همکاران نشان داد طب فشاری موجب کوتاه‌شدن مرحله اول و دوم زایمان می‌شود که با نتیجه مطالعه حاضر همسو نیست [22]. 
در مطالعه اکبرزاده حداقل زمان زایمان در گروه مداخله 20 دقیقه و در گروه شاهد 50 دقیقه بود و حداکثر زمان در گروه مداخله 130 دقیقه و در گروه شاهد 200 دقیقه گزارش شد، اما درباره تعداد زایمان‌های قبلی و تعداد بارداری‌های مادران و اینکه چند نفر در دو گروه نخست‌زا و چند نفر چندزا بودند گزارشی ارائه نشده است. با توجه به اینکه مطالعه حاضر روی زنان نخست‌زا انجام شده است و زمان 50 دقیقه برای مرحله دوم زایمان در زنان نخست‌زا زمان قابل قبولی است، به نظر می‌رسد ناهمسویی نتایج مطالعه حاضر با مطالعه اکبرزاده در نخست‌زا‌بودن نمونه‌های پژوهش حاضر باشد [2]. 
مطالعات زیادی که در مرحله دوم زایمان از طب فشاری استفاده کرده باشند و نتایجی درباره طول مدت مرحله دوم زایمان و طب فشاری ارائه کنند، به دست نیامد و درنتیجه بحث بیشتر در این خصوص امکان‌پذیر نبود.
همچنین در پیامد زایمان شامل میزان اپی‌زیوتومی، آپگار نوزاد، وزن نوزاد و عوارض بعد از زایمان دو گروه تفاوت آماری معناداری وجود نداشت (0/05 در مطالعه سلطانی و همکاران نیز در وزن نوزاد، آپگار، مدت شیردهی و عوارض بعد از زایمان تفاوتی در گروه طب فشاری و شاهد وجود نداشت [30]. در مطالعه صالحیان و همکاران آپگار نوزاد و عوارض نوزادی در گروه طب فشاری با گروه شاهد تفاوت معناداری را نشان نداد که با نتایج مطالعه حاضر همسو است[30]. در مطالعه مرادی و همکاران نیز میزان رضایتمندی در گروه طب فشاری دو برابر بیشتر از گروه شاهد بود [31]. به نظر می‌رسد استفاده از طب فشاری در طول مراحل زایمان علاوه بر اینکه خطری برای مادر و جنین و نوزاد ندارد موجب افزایش رضایتمندی مادر از زایمان طبیعی نیز می‌شود و این امر به خوشایند‌کردن فرایند زایمان و ترغیب مادران به انجام زایمان طبیعی و فیزیولوژیک کمک می‌کند.
نتایج کلی حاصل از تحلیل یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد استفاده از طب فشاری با روش تحریک الکتریکی در طول مدت مرحله اول و دوم زایمان، همچنین در پیامد زایمان تأثیری ندارد. به نظر می‌رسد به مطالعات بیشتری در این زمینه نیاز باشد.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش

این مطالعه به شماره IR.QUMS.REC.1396.479 در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی قزوین تأیید شده است و کد کارآزمایی (IRCT20171203037731N1) دارد. به منظور رعایت ملاحظات اخلاقی، قبل از جمع‌آوری اطلاعات، هدف پژوهش برای نمونه‌ها توضیح داده شد و از آنان رضایت‌نامه آگاهانه دریافت شد و به آنان اطمینان داده شد که اطلاعاتشان محرمانه خواهد ماند و هر زمان که بخواهند می‌توانند از مطالعه خارج شوند.
حامی مالی
این مقاله حاصل بخشی از پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد نویسنده اول، زهرا مهری، است که در رشته مشاوره در مامایی، گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین به تصویب رسید.
مشارکت نویسندگان 
 نظارت و مدیریت پروژه: فاطمه رنجکش؛ مفهوم‌سازی، روش‌شناسی، تحلیل داده‌ها و نگارش مقاله: همه نویسندگان. 
تعارض منافع
بنا به اظهار نویسندگان این مقاله هیچ تعارض منافعی ندارند.
References
  1. Leeman L, Fontaine P, King V, Klein MC, Ratcliffe S. The nature and management of labor pain: Part I. nonpharmacologic pain relief. Am Fam Physician. 2003; 68(6):1109-12. [PMID]
  2. Cunningham F, Leveno KJ, Bloom SL, Spong CY, Dashe JS, Barbara L, et al. Williams obstetrics, 24th Edition. New York City: Mcgraw-hill Education; 2014.
  3. Albers LL. The duration of labor in healthy women. J Perinatol. 1999; 19(2):114-9. [DOI:10.1038/sj.jp.7200100] [PMID]
  4. Zhang J, Klebanoff MA, DerSimonian R. Epidural analgesia in association with duration of labor and mode of delivery: A quantitative review. Am J Obstet Gynecol. 1999; 180(4):970-7. [DOI:10.1016/S0002-9378(99)70669-1]
  5. Cheng YW, Hopkins LM, Laros RK, Caughey AB. Duration of the second stage of labor in multiparous women: Maternal and neonatal outcomes. Am J Obstet Gynecol. 2007; 196(6):585.e1-e6. [DOI:10.1016/j.ajog.2007.03.021] [PMID]
  6. Frey HA, Tuuli MG, Cortez S, Odibo AO, Roehl KA, Shanks AL, et al. Does delayed pushing in the second stage of labor impact perinatal outcomes?. Am J Perinatol. 2012; 29(10):807-14. [DOI:10.1055/s-0032-1316448] [PMID]
  7. Ganji G, Keramat A, Ahmad Shiravani M. Effect of acupressure on labor pain relief: A systematic review of clinical trials. Iranian J Obstet, Gynecol and Infertility. 2014; 17(119):8-17. [In Persian] [DOI: 10.22038/IJOGI.2014.3506]
  8.  Hamidzadeh A, Shahpourian F, Orak RJ, Montazeri AS, Khosravi A. Effects of LI4 acupressure on labor pain in the first stage of labor. J Midwifery Womens Health. 2012; 57(2):133-8. [DOI:10.1111/j.1542-2011.2011.00138.x] [PMID]
  9. Salehian T, Safdari Dehcheshmeh F, Pirak A, Kazemian A, Atarodi Z, Navabi Righi S. Comparison of the effect of Hoku Point (LI4) acupressure with that of San-Yin-Jiao (SP6) acupressure on labor pain and the length of delivery time in primiparous women. Sci J Kurdistan Univ Med Sci. 2011; 16(1):64-72. [In Persia]
  10. Khavandizadeh Aghdam S, Daryabakhsh A. Effect of acupressure at Hugo point (LI4) on the process and outcomes of labor in nulliparous women. Iran J Obstet Gynecol Infertility. 2012; 15(27):14-20. [In Persian]
  11. Kashanian M, Shahali S. Effects of acupressure at the Sanyinjiao point (SP6) on the process of active phase of labor in nulliparas women. J Matern Fetal Neonatal Med. 2010; 23(7):638-41. [DOI:10.3109/14767050903277662]
  12. Lee MK, Chang SB, Kang DH. Effects of SP6 acupressure on labor pain and length of delivery time in women during labor. J Alternat Complement Med. 2004; 10(6):959-65. [DOI:10.1089/acm.2004.10.959] [PMID]
  13. Hjelmstedt A, Shenoy ST, Stener-Victorin E, Lekander M, Bhat M, Balakumaran L, et al. Acupressure to reduce labor pain: A randomized controlled trial. Acta Obstet Gynecol Scand. 2010; 89(11):1453-9. [DOI:10.3109/00016349.2010.514323] [PMID]
  14. Ding L, Xing Q, Sun JJ, Li Y. Analgesic effect of acupuncture at Neimadian (Extra) in postoperation of abdominal surgery. Zhongguo Zhen Jiu. 2011; 31(8):738-42. [PMID]
  15. LIN YC, Tassone RF, Jahng S, Rahbar R, Holzman RS, Zurakowski D, et al. Acupuncture management of pain and emergence agitation in children after bilateral myringotomy and tympanostomy tube insertion. Pediatr Anesth . 2009; 19(11):1096-101. [DOI:10.1111/j.1460-9592.2009.03129.x] [PMID]
  16. Santana LS, Gallo RBS, Ferreira CH, Duarte G, Quintana SM, Marcolin AC. Transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) reduces pain and postpones the need for pharmacological analgesia during labour: A randomised trial. J Physiother. 2016; 62(1):29-34. [DOI:10.1016/j.jphys.2015.11.002] [PMID]
  17. Shahoei R, Shahghebi S, Rezaei M, Naqshbandi S. The effect of transcutaneous electrical nerve stimulation on the severity of labor pain among nulliparous women: A clinical trial. Complement Ther Clin Pract. 2017; 28:176-80. [DOI:10.1016/j.ctcp.2017.05.004] [PMID]
  18. Bedwell C, Dowswell T, Neilson JP, Lavender T. The use of transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) for pain relief in labour: A review of the evidence. Midwifery. 2011; 27(5):e141-8. [DOI:10.1016/j.midw.2009.12.004] [PMID]
  19. Chao A-S, Chao A, Wang TH, Chang YC, Peng HH, Chang SD, et al. Pain relief by applying transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) on acupuncture points during the first stage of labor: A randomized double-blind placebo-controlled trial. Pain. 2007; 127(3):214-20. [DOI:10.1016/j.pain.2006.08.016] [PMID]
  20. Peng T, Li XT, Zhou SF, Xiong Y, Kang Y, Cheng HD. Transcutaneous electrical nerve stimulation on acupoints relieves labor pain: A non-randomized controlled study.Chin J Integr Med. 2010; 16(3):234-8. [DOI:10.1007/s11655-010-0234-9] [PMID]
  21. Arendt KW, Tessmer-Tuck JA. Nonpharmacologic labor analgesia. Clin Perinatol. 2013; 40(3):351-71. [DOI:10.1016/j.clp.2013.05.007] [PMID]
  22. Akbarzadeh M, Masoudi Z, Zare N, Kasraeian M. Comparison of the effects of maternal supportive care and acupressure (at BL32 Acupoint) on labor length and infant’s apgar score. Glob J Health Sci. 2016; 8(3):236-44. [DOI:10.5539/gjhs.v8n3p236] [PMID] [PMCID]
  23. Stux G, Pomeranz B. Basics of acupuncture. Berlin: Springer Verlag GmbH; 2012.
  24. Aghamohammadi A, Behmanesh F, Zafari M, Tofighi M. Effect of using transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) in acupuncture points [Hegu (LI4) and Sanyinjiao (SP6)] on duration of the first stage of labor. J Babol Univ Med Sci. 2011; 13(2):19-24. [In Persian]
  25. Chang MY, Wang SY, Chen CH. Effects of massage on pain and anxiety during labour: A randomized controlled trial in Taiwan. J Adv Nurs. 2002; 38(1):68-73. [DOI:10.1046/j.1365-2648.2002.02147.x] [PMID]
  26. Nagwa abd EFAEH, Ezzat OH, Mostafa GH. Effect of acupressure on labor pain and duration of delivery among laboring women attending Cairo University Hospital. Indian J Physiother Occup Ther. 2013; 7(2):76-81. [DOI:10.5958/j.0973-5674.7.2.016]
  27. Sehhatie-Shafaie F, Kazemzadeh R, Amani F, Heshmat R. The effect of acupressure on Sanyinjiao and Hugo points on labor pain in nulliparous women: A randomized clinical trial. J Caring Sci. 2013; 2(2):123-9. [DOI:10.5681/jcs.2013.015] [PMID] [PMCID]
  28. Salehian T, Safdari Dehcheshmeh F, Alavi A, Rahimi-Madiseh M. Effects of acupressure at the sanyinjiao point (SP6) on labor pain and delivery time in nulliparous women. J Shahrekord Univ Med Sci. 2011; 12(4):8-14.
  29. Hossein Pour N, Kaviani M, Razeghi M. Comparison of effect of transcutaneous electrical nerve stimulation and acupressure in decreasing labor pain in primiparous women. Iran J Obstet, Gynecol and Infertility. 2012; 15(12):27-33. [DOI:10.22038/IJOGI.2012.5697]
  30. Soltani M, Azhari S, Khorsand Vakilzadeh R, Tara F, Mazloum SR. The effect of acupressure on uterine tone and pain after delivery. Iran J Obstet, Gynecol and Infertility. 2017; 20(9):91-100. [DOI:10.22038/IJOGI.2017.9961]
  31. Moradi Z, Akbarzadeh M, Zare N, Hadian Fard MJ, Jowkar A. Comparative study of effect of two-staged acupressure at gb-21 and sp-6 points on the labor pain of active phase in nulliparous women. Iran J Obstet, Gynecol and Infertility. 2012; 15(26):21-9.
نوع مطالعه: کارآزمایی بالینی | موضوع مقاله: پرستاری و مامایی

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | The Journal of Qazvin University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb