دوره 22، شماره 6 - ( بهمن و اسفند 1397 )                   جلد 22 شماره 6 صفحات 126-137 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Janzadeh H, Khosravi-Mozafari H, Javadi M. The Relationship Between Food Insecurity, C-Reactive Protein and Some Socio-Economic Variables in Type 2 Diabetes. J Qazvin Univ Med Sci. 2019; 22 (6) :126-137
URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2748-fa.html
جانزاده حمیده، مظفری خسروی حسن، جوادی مریم. بررسی ارتباط ناامنی غذایی، پروتئین واکنشگر C و برخی متغیرهای اجتماعی‌اقتصادی با ابتلا به دیابت نوع 2. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین. 1397; 22 (6) :126-137

URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2748-fa.html


1- گروه علوم بهداشتی در تغذیه، دانشکده بهداشت، پردیس بین‌الملل، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی‌درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران. ، hamidehjanzadeh@yahoo.com
2- گروه علوم بهداشتی در تغذیه، دانشکده بهداشت، پردیس بین‌الملل، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی‌درمانی شهید صدوقی یزد، یزد، ایران.
3- گروه علوم بهداشتی در تغذیه، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی‌درمانی قزوین، قزوین، ایران.
واژه‌های کلیدی: دیابت نوع 2، ناامنی غذایی، التهاب
متن کامل [PDF 4294 kb]   (164 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (417 مشاهده)
متن کامل:   (83 مشاهده)
مقدمه
دیابت ملیتوس به گروهی از اختلالات متابولیکی گفته می‌شود که با افزایش سطح گلوکز خون همراه است. این افزایش به علت اختلال در ترشح انسولین یا عملکرد انسولین یا هر دو به وجود می‌آید [1]. فدراسیون بین‌المللی دیابت شیوع دیابت تا سال 2040 را حدود 642 میلیون نفر تخمین زده است. در ایران نیز مبتلایان به این بیماری در سال 2013، 9/9 درصد گزارش شده است که بر اساس پیش‌بینی انجام‌شده تا سال 2035 به 10/1 درصد خواهد رسید [2]. در کنار عوامل خطر ژنتیکی در احتمال بروز دیابت، عوامل محیطی چون رژیم غذایی، کم‌تحرکی، چاقی (به‌ویژه چاقی شکمی) نیز در خطر بروز و شدت بیماری سهیم هستند. 
امنیت غذایی به مفهوم دسترسی همه مردم در تمام اوقات به غذای کافی، به منظور زندگی سالم و فعال و اطمینان از توانایی افراد در به‌دست‌آوردن غذای خوب از طریق درست است [3]. 
ناامنی غذایی را می‌توان به دو نوع موقت و مزمن طبقه‌بندی کرد. ناامنی غذایی موقت یا گذرا خفیف‌ترین نوع ناامنی غذایی است که بر اثر شوک ناشی از یک حادثه غیرمترقبه تأثیرگذار بر درآمد، مانند ازدست‌دادن شغل به وجود می‌آید و معمولاً با فروختن وسایل، قرض‌گرفتن پول،کاهش حجم و تعداد وعده و به‌درازا‌کشاندن مصرف ذخایر غذایی موجود با آن مقابله می‌شود. ناامنی غذایی مزمن که در فقر ریشه دارد، به طور مستمر گریبانگیر خانوارهای کم‌درآمد، به‌ویژه خانوارهای زن‌سرپرست با فرزند و زنان تنها می‌شود و تجربه حس گرسنگی را در پی دارد [4]. روش‌های متعددی برای شیوع ناامنی غذایی در جهان استفاده می‌شود. روش‌های غیرمستقیم همچون درآمد خانوار، بررسی وضعیت تغذیه به روش‌های مختلف و نیز روش‌های مستقیم چون مقیاس ناامنی غذایی رادیمرکرنل و نیز پرسش‌نامه استاندارد امنیت غذایی وزارت کشاورزی آمریکا [5]. 
دامنه ناامنی غذایی از اضطراب درباره دسترسی به غذا در سطح خانوار تا حالت گرسنگی شدید در میان کودکانی که غذایی برای خوردن ندارند متغیراست [6]. افزایش بُعد خانوار، میزان تحصیلات والدین و وضعیت شغلی آن‌ها، سن والدین، تعداد افراد شاغل خانواده، وضعیت اقتصادی‌اجتماعی خانواده و عواملی که روی رژیم غذایی تأثیر می‌گذراند (مانند عادت‌های غذایی منطقه)، در مطالعات مختلف، ارتباط معنی‌داری با وضعیت امنیت غذایی خانواده داشتند [10-6]. بر اساس مطالعات انجام‌شده در ایران، شیوع ناامنی غذایی در کل کشور 23/2 درصد، تهران 20 درصد، یزد 32 درصد و شیراز 44 درصد بوده است [12-10 ،8]. یک مطالعه مروری میزان شیوع ناامنی غذایی خانوار در کشور در فاصله سال‌های 1991 الی 2011 را در سطح خفیف، متوسط و شدید به ترتیب 28/6، 14/9 و 6 درصد برآورد کرد [13]. افراد ناامن در معرض خطر تنوع غذایی کمتر، رژیم غذایی با کیفیت کمتر، دریافت کاهش‌یافته ریزمغذی‌ها و دریافت کمتر میوه و سبزی قرار دارند [16-14 ،12].
با توجه به شیوع زیاد نا‌امنی غذایی و دیابت نوع 2 در ایران و همچنین با توجه به اینکه تاکنون مطالعه‌ای در ایران ارتباط عامل التهابی با ناامنی غذایی را بررسی نکرده است، مطالعه حاضر ارتباط ناامنی غذایی، التهاب و برخی عوامل اجتماعی‌اقتصادی با ابتلا به دیابت نوع 2 را بررسی کرده است.
مواد و روش‌ها
این مطالعه از نوع مورد‌شاهدی در سال 1396 و با هدف بررسی ارتباط ناامنی غذایی، التهاب و برخی عوامل اجتماعی‌اقتصادی با ابتلا به دیابت نوع 2 انجام شد. در این مطالعه،400 فرد میان‌سال قزوینی (30 تا 60 سال) شرکت کردند که 200 نفر در گروه آزمایش، شامل افراد مبتلا به دیابت نوع 2 بودند که از سوی پزشک دیابت تشخیص داده شدند و از سال 1395 پرونده الکترونیک پزشکی داشتند و مدتی طولانی تحت نظر پزشک دیابت، به درمان خود ادامه می‌دادند و200 نفر در گروه کنترل قرارگرفتند که شامل افراد سالم بودند که به صورت تصادفی و با روش نمونه گیری تصادفی و با همسان‌سازی از نظر سن و جنس از مراکز جامع سلامت شهدا و مینودر قزوین انتخاب شدند. حجم نمونه بر اساس مطالعه نجیبی و خسروی با درنظرگرفتن سطح معنی‌داری 5 درصد و توان آماری 90 درصد، برای هر گروه 200 نفر (کنترل و آزمایش) محاسبه شد [18 ،17]. 
از تمام شرکت‌کنندگان رضایت‌نامه کتبی گرفته شد. معیار کلی ورود به مطالعه برای هر دو گروه عبارت بود از: قرار داشتن در محدوده سنی 30 تا 60 سال، مبتلا‌نبودن به بیماری متابولیک و عفونی و التهابی و مصرف‌نکردن داروهای هورمونی استروژنی. معیارهای جزئی ورود به مطالعه برای گروه آزمایش: ابتلا به دیابت نوع دو (با معیار قند خون ناشتای بیشتر از 126 میلی‌گرم / دسی‌لیتر) و تغییر‌ندادن روش‌های درمانی و داروها در حداقل 2 ماه گذشته. 
معیار‌های خروج از مطالعه شامل بارداری و شیردهی، رضایت‌نداشتن فرد برای ورود به پژوهش، رعایت رژیم غذایی خاص یا تغییر رژیم غذایی در 2 ماه گذشته بودند.
اندازه‌گیری وزن با حداقل پوشش و بدون کفش با استفاده از تراوزی سکا با دقت 100 گرم و اندازه‌گیری قد با متر نواری نصب‌شده روی دیوار با دقت 0/5 سانتی‌متر و با دستورالعمل استاندارد انجام شد. سپس نمایه توده بدنی از تقسیم وزن برحسب کیلوگرم بر قد بر حسب متر مربع محاسبه شد. آزمایشات بیماران در آزمایشگاه موجود در مرکز انجام شد و آخرین اطلاعات آزمایشات بیوشیمیایی شامل قند خون و چربی خون از پرونده بیمار قرائت و در پرسش‌نامه ثبت شد.
امنیت غذایی خانوار با استفاده از پرسش‌نامه امنیت غذایی خانوار 18‌پرسشی بررسی امنیت غذایی خانوار (پیشنهاد‌شده از سوی سازمان کشاورزی ایالات متحده آمریکا) سنجیده شد [19]. روایی و پایایی این پرسش‌نامه که وضعیت امنیت غذایی خانوار در 12 ماه گذشته را بررسی می‌کند، در گذشته در پژوهشی روی خانوارهای شهر اصفهان بررسی شده است [20]. تمام پرسش‌نامه‌ها به صورت مصاحبه بود و توسط یک نفر از افراد آموزش دیده تکمیل شد. با استفاده از روش بیکل افراد بررسی‌شده بر اساس امتیاز این پرسش‌نامه به چهار گروه تقسیم شدند: امن غذایی، ناامن غذایی بدون گرسنگی، ناامن غذایی با گرسنگی متوسط و ناامن غذایی با گرسنگی شدید [21]. 
میزان فعالیت بدنی افراد با تکمیل پرسش‌نامه استاندارد فعالیت بدنی از طریق مصاحبه با افراد اندازه‌گیری شد. این پرسش‌نامه شامل سؤالاتی است که وضعیت فعالیت فیزیکی فرد را بررسی و میزان فعالیت بدنی افراد را به سه سطح ضعیف، متوسط و شدید دسته‌بندی می‌کند. این پرسش‌نامه در مطالعات مختلفی در کشور به کار رفته است و روایی و پایایی آن تائید شده است [22].
در این مطالعه، متغیرهایی از قبیل سن، جنس، وضعیت تأهل، تحصیلات، شغل، بُعد خانوار و وضعیت اقتصادی برای تمامی شرکت‌کنندگان جمع‌آوری شدند. آخرین اطلاعات آزمایشات بیوشیمیایی (قند و چربی) از پرونده الکترونیکی افراد قرائت و در پرسش‌نامه ثبت شد. به منظور اندازه‌گیری سطح سرمی پروتئین واکنشگر C از روش ایمونوتوربیدیمتریک و کیت تشخیص کمی hs-پروتئین واکنشگر C (شرکت پارس آزمون، کرج، ایران) استفاده شد. اندازه‌گیری فشار خون سیستولی و دیاستولی را پرستار آموزش‌دیده از بازوی راست و در حالت نشسته، بدون صحبت‌کردن و بعد از استراحت 5‌دقیقه‌ای و با استفاده از فشارسنج جیوه‌ای و تکنیک صدای کروتکف سه بار با فواصل 5دقیقه‌ای انجام داد و میانگین حاصل از آن ثبت شد. داده‌های غذایی با نسخه 4 نرم‌افزار نوتریشن آنالیز شد. در پایان تمامی اطلاعات با نسخه 16 نرم‌افزار آماری SPSS آنالیز شد و نتایج گزارش شدند. 
متغیرهای کیفی به صورت جدول فراوانی مطلق و نسبی و متغیرهای کمّی به صورت میانگین و انحراف معیار گزارش شد. از آزمون کای دو برای تعیین ارتباط بین متغیر‌های مستقل کیفی استفاده شد. همچنین برای تعیین ارتباط بین متغیر‌های کمّی مطالعه از آزمون تی مستقل استفاده شد . برای مقایسه میانگین دو گروه مستقل از آزمون من وینتی استفاده شد. در‌نهایت از رگرسیون لجستیک چند‌متغیره به منظور تعدیل اثر متغیرهای مخدوشگر استفاده شد. سطح معنا‌داری برای تمام محاسبات 0/05>P در نظر گرفته شد. 
یافته‌ها
تفاوت آماری معنی‌داری بین دو گروه مطالعه طبق جدول شماره 1 از لحاظ سن، جنس، وضعیت تأهل، بُعد خانوار و تعداد افراد شاغل وجود نداشت. دو گروه مطالعه از نظر شغل، وضعیت اقتصادی، تحصیلات و تعداد اقلام زندگی تفاوت معناداری داشتند (جدول شماره 1). میزان شیوع ناامنی غذایی در گروه آزمایش 24/9 درصد و در گروه کنترل 71 درصد بود که از این تعداد 65/5 درصد ناامن غذایی بدون گرسنگی، 3/5 درصد ناامن غذایی با گرسنگی متوسط و 2 درصد ناامن غذایی با گرسنگی شدید بودند. درصد شیوع ناامنی غذایی در گروه کنترل و آزمایش از نظر آماری معنادار بود. گروه‌های بررسی‌شده از لحاظ میانگین سن و توزیع متغیر جنس، تفاوت معنی‌داری را نشان ندادند که این مسئله بیانگر این مطلب است که دو گروه بررسی‌شده به طرز صحیحی از نظر سن و جنس همسان‌سازی شده‌اند. 
نتایج جدول شماره 2، ارتباط عوامل بیوشیمیایی، التهاب و فشارخون را با ناامنی غذایی نشان می‌دهد. سطح قند خون در افراد ناامن غذایی 1/016 برابر بیشتر از افراد امن غذایی است و این تفاوت معنادار است (0/02=P). بین سطح سرمی پروفایل لیپیدی و فشار خون افراد ناامن و امن غذایی از نظر آماری اختلاف معناداری وجود ندارد (0/05<P).
جدول شماره 3، نتایج مدل نهایی رگرسیون لجستیک را نشان می‌دهد. چنان‌که در جدول شماره 3 مشاهده می‌شود، متغیرهای مستقل نهایی مؤثر بر دیابت نوع 2 عبارتند از: ناامنی غذایی، نمایه توده بدنی، وضعیت شغلی مسئول تهیه غذای خانوار، تعداد اقلام زندگی، وضعیت اقتصادی و تحصیلات. مدل رگرسیون لجستیک نشان داد با تعدیل برای اثر مخدوش‌کننده‌ها یا به عبارت دیگر با فرض ثابت‌بودن اثر دیگر متغیرها، افراد ناامن غذایی 4/74 برابر افراد امن غذایی و افراد دچار اضافه‌وزن و چاق 1/13 برابر افراد بدون اضافه‌وزن در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 قرار دارند.
افراد مسئول تهیه غذای خانوار (غالباً خودشان یا همسرانشان) که بیکار هستند 3/05 برابر افرادی که شاغل هستند، خانوارهایی که تعداد اقلام زندگی کمتر از سه دارند 1/78 برابر افرادی که بیشتر از سه اقلام دارند، خانوارهای با وضعیت اقتصادی ضعیف و متوسط 1/66 برابر خانوارهای با وضعیت اقتصادی خوب، خانوارهای با سطح تحصیلات دیپلم و زیردیپلم 1/02برابر خانوار با سطح تحصیلات بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 قرار دارند.
بحث و نتیجه‌گیری
مطالعه حاضر که روی میان‌سالان شهر قزوین انجام شد، نشان داد بین ناامنی غذایی و دیابت نوع 2 ارتباط مستقیم و معنادار وجود دارد. 71 درصد افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و 24/9 درصد افراد گروه آزمایش ناامنی غذایی خفیف تا شدید داشتند و بین ابتلا به دیابت نوع 2 با ناامنی غذایی در افراد گروه آزمایش رابطه آماری معنی داری وجود داشت. مطالعه حاضر همسو با نتیجه مطالعه آریا و همکاران بود که ارتباط معناداری بین ناامنی غذایی و دیابت نوع 2 گزارش کرده است [23]. 
همچنین نتیجه مطالعه حاضر همسو با مطالعه سلیگما و همکارانش بود که درباره رابطه ناامنی غذایی با دیابت نوع 2، میزان شیوع دیابت در گروه‌های امن غذایی، ناامن غذایی فقیر و ناامن غذایی شدید را به ترتیب 11/7، 10 و 16/1 درصد گزارش کرده بود که بعد از تطبیق برای عوامل مربوط به جمعیت‌شناسی اجتماعی و فعالیت بدنی، دیده شد که شیوع دیابت در افراد با ناامنی غذایی شدید نسبت به افراد با ناامنی غذایی خفیف و افراد بدون ناامنی غذایی، ببیشتر است [24]. مطالعه درستی و همکارانش نشان داد بین دیابت بارداری و ناامنی غذایی ارتباط معناداری دیده نشد [18]. مطالعه حسن قمی و همکاران نشان داد هیچ تفاوت معناداری بین سطح امنیت غذایی در افراد مبتلا به دیابت و گروه کنترل دیده نشد که بر خلاف نتایج مطالعه حاضر است [25]. 


 
کندال و همکاران نشان دادند دلایل زمینه‌ای مثل وضعیت اقتصادی نامناسب و ناامنی غذایی حاصل از آن، افراد را به سمت کاهش هزینه غذا، کاهش دریافت غذا و تغییرات در نوع غذای مصرف‌شده سوق می‌دهد، در این حالت تنوع غذایی کاهش و مصرف غذاهای پرکالری افزایش می‌یابد [26]. این غذاهای پرکالری شامل غلات تصفیه‌شده و چربی‌های ترانس یا اشباع زیاد هستند، از لحاظ تغذیه‌ای کیفیت خوبی ندارند و نسبت به جانشین‌های هم‌کالری خود ارزان‌ترند [27]. 
این الگوهای غذایی زمینه ایجاد چاقی، پرفشاری خون، افزایش لیپیدهای خون و دیابت را فراهم می‌کنند. ابتلا به دیابت نوع 2 در افراد با سطح اقتصادی ضعیف ارتباط معنی‌داری داشت. در برخی مطالعات ثابت شده است که ناامنی غذایی با سطح اقتصادی ارتباط معنی‌داری دارد [29 ،28]. مطالعه افشار و همکاران نشان داد از نظر شاخص‌های اقتصادی، بین سطح درآمد در سطوح مختلف امنیت غذایی اختلاف معناداری وجود ندارد [30]. 


 
در کل، یافته‌های مطالعه حاضر را می‌توان چنین توجیه کرد که وضعیت نامساعد اقتصادی‌اجتماعی باعث دسترسی محدود به مواد مغذی و انرژی شده و باعث می‌شود ترس از کاهش مقدار غذا، یا فقدان انتخاب و اجبار در تغییر عادات غذایی به علت محدودیت‌های اقتصادی که ازجنبه‌های دیگر ناامنی غذایی است افزایش یابد. با توجه به نتابج کلی این مطالعه شاید بتوان گفت سطح اقتصادی به طور غیرمستقیم از طریق ناامنی غذایی شانس ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می‌دهد. 
در مطالعه حاضر بین ابتلا به دیابت نوع 2 و نداشتن شغل ارتباط معنی‌داری وجود داشت. در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و افراد غیرمبتلا، مسئول تهیه غذای خانوار به ترتیب 55/5 و 35/5 درصد موارد بیکار بودند. شاید بتوان گفت که وضعیت شغلی می‌تواند به طور غیرمستقیم از طریق ناامنی غذایی زمینه‌ساز ابتلا به دیابت نوع 2 شود. نتایج مطالعه حاضر همسو با مطالعات گذشته بود و در آن بین ناامنی غذایی و وضعیت شغلی ارتباط معناداری دیده شد [31 ،7]. نداشتن شغل و درآمد بر سبک زندگی اثر می‌گذارد. افراد شاغل وضعیت اقتصادی بهتری دارند و بنابراین احتمال ایجاد ناامنی غذایی و پیامدهای آن در آنان کاهش می‌یابد. دیابت نوع 2 با نمایه توده بدنی، اضافه‌وزن و چاق رابطه معنی‌داری داشت. درصد بیشتری از افراد مبتلا به دیابت نوع 2 مطالعه‌شده نسبت به گروه کنترل، مبتلا به اضافه‌وزن و چاقی (BMI≥25) بودند. 
برخی از مطالعات با نتیجه حاضر همسو بود و بین نمایه توده بدنی بالا و دیابت، ارتباط مثبت و معناداری وجود داشت [33 ،32]. برخی از مطالعات ارتباط معکوس بین نمایه توده بدنی بالا و دیابت نوع 2 را گزارش کردند که بر خلاف نتایج این مطالعه است [35 ،34]. در معدود مطالعاتی که در آن‌ها چاقی با دیابت ارتباط نداشته است به نظر می‌رسد عوامل دیگری مانند فعالیت بدنی و پایین‌بودن سطح سرمی انسولین در بروز دیابت دخالت کرده‌اند [36]. چاقی خواه به طور مستقل یا به واسطه تولید اسیدهای چرب آزاد می‌تواند به مقاومت به انسولین منجر شود. چاقی مقاومت محیطی نسبت به انسولین را افزایش می‌دهد و با برداشت گلوکز با واسطه انسولین موجب دیابت نوع 2 می‌شود [37]. 
از طرفی دیگر چاقی و اضافه‌وزن به صورت غیرمستقیم از طریق ناامنی غذایی با دیابت نوع 2 نیز ارتباط دارد. نتایج مطالعه حاضر با مطالعات قبلی همسو بود که در آن بین ناامنی غذایی و نمایه توده بدنی بالا ارتباط مثبت و معناداری مشاهده شد [38 ،31]. افراد با ناامنی غذایی نیز به دلیل داشتن الگوهای غذایی ارزان و پرکالری در معرض اضافه‌وزن و چاقی قرار دارند. همچنین محرومیت از غذا در خانواد‌های کم‌درآمد باعث پرخوری و کم‌خوری می‌شود، یعنی مصرف بیش از حد غذا در زمانی که غذا در دسترس است و محدودیت در مصرف غذا در زمانی که غذا به اندازه کافی وجود ندارد، به عنوان یک رفتار غلط تغذیه‌ای باعث افزایش وزن و از‌دست‌دادن وزن به طور متناوب و چاقی و اضافه‌وزن می‌‌شود [36]. 
سطح قند خون ناشتا با ناامنی غذایی ارتباط مثبت و معناداری دارد. درنوسکی و همکارانش نشان دادند افراد ناامن غذایی مواد غذایی ارزن‌قیمتی را مصرف می‌کنند که از لحاظ مواد مغذی ناکافی هستند، ولی چگالی انرژی زیادی دارند [39]؛ برای مثال افراد ناامن غذایی مصرف کمتر میوه و سبزی و در مقابل افزایش دریافت کالری از کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و چربی‌های اشباع را دارندکه این رژیم غذایی با افزایش قندخون در افراد ناامن غذایی همراه است و ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می‌دهد [41 ،40]. بین سطح فاکتور التهاب WBC، پروتئین واکنشگر C و ناامنی غذایی ارتباط مثبت و معناداری دیده شد. گودا و همکاران نشان دادند در افراد ناامن غذایی به علت کمبود و کفایت‌نکردن مواد مغذی و دریافت ناکافی انرژی، الگوهای رژیمی و ترجیحات غذایی تغییر خواهد کرد [42].
وقتی یک فرد از مواد مغذی مهم محروم است، بدنش بیشتر به عفونت آسیب‌پذیر می‌شود و سازگاری و ایمنی ذاتی برای مبارزه با عفونت شروع به فعال‌شدن خواهد کرد. این واکنش سبب تحریک بدن برای رهاسازی مقدار زیادی گلبول‌های سفید خون و پروتئین واکنشگر C می‌شود. پروتئین واکنشگر C یک پروتئین فاز حاد کلاسیک برای واکنش‌های التهابی است. بیومارکر پروتئین واکنشگر C همبستگی مهمی با چندین بیماری مزمن از جمله دیابت نوع 2 دارد. نتایج مطالعه حاضر شاید نشان‌دهنده این است افراد ناامن غذایی بیشتر در معرض التهاب قرار دارند که ممکن است زمینه‌ساز بروز بیماری‌های غیرواگیر مثل دیابت، فشار خون و بیماری قلبی‌عروقی شود.
این مطالعه اولین مطالعه مورد‌شاهدی در ایران است که به بررسی ناامنی غذایی و عوامل التهابی پرداخته است و می‌تواند به عنوان پایه‌ای برای بررسی‌های گسترده‌تر تلقی شود. همچنین در این مطالعه اثر عوامل مخدوش‌کننده بالقوه در مدل‌های لجستیک رگرسیون چند‌متغیره تعدیل شده است. در ارزیابی یافته‌های این مطالعه باید به محدودیت‌های موجود توجه کرد. در این مطالعه از داده‌های مقطعی برای شناسایی ارتباط امنیت غذایی با احتمال دیابت نوع 2 استفاده شده است که ارتباط علت و معلولی و همچنین موقتی یا مزمن‌بودن ناامنی غذایی خانوارها را در آن نمی‌توان تعیین کرد.
پیشنهاد می‌شود در مطالعات بعدی تأثیر امنیت غذایی بر دیابت در گروه‌های سنی مختلف و در قالب مطالعات کوهورت بررسی شود. با توجه به اینکه ارتباط ناامنی غذایی با قند خون ناشتا و عوامل التهابی و همچنین ابتلا به دیابت نوع 2 معنی‌دار است، برنامه‌ریزان باید به کاهش ناامنی غذایی در جامعه، به‌ویژه میان زنان از طریق تمهیداتی برای بهبود وضعیت اقتصادی و اصلاح الگوهای غذایی خانوار توجه داشته باشند.
ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش

کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد این مقاله را تأیید کرده است (کد اخلاق: IR.SSU.SPH.REC.1397.018).
حامی مالی
این مقاله از پایان‌نامه کارشناسی ارشد نویسنده اول در گروه علوم بهداشتی در تغذیه، دانشکده بهداشت، پردیس بین‌الملل، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی‌درمانی شهید صدوقی یزد گرفته شده است.
مشارکت نویسندگان
مفهوم‌سازی: حمیده جانزاده؛ تحقیق، بررسی، ویراستاری و نهایی‌سازی: تمام نویسندگان.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.

References
Franz MJ. Medical nutrition therapy for diabetes mellitus and hypoglycemia of nondiabetic origin. In: LK, Mahan, editor.Krause's Food and the Nutrition Care Process. St Louis: Saunders; 2008.
Whiting DR, Guariguata L, Weil C, Shaw J. IDF diabetes atlas: global estimates of the prevalence of diabetes for 2011 and 2030. Diabetes Res Clin Pract. 2011; 94(3):311-21. [DOI:10.1016/j.diabres.2011.10.029] [PMID]
Coleman-Jensen A, Gregory C, Singh A. Household food security in the United States in 2013. Economic Research Report Number 173. Washington D.C.: Department of Agriculture, Economic Research Service; 2014.
Kirwan BE, McMillan M. Food aid and poverty. Am J Agric Econ. 2007; 89(5):1152-60. [DOI:10.1111/j.1467-8276.2007.01076.x]
Ashby S, Kleve S, McKechnie R, Palermo C. Measurement of the dimensions of food insecurity in developed countries: A systematic literature review. Public Health Nutr. 2016; 19(16):2887-96. [DOI:10.1017/S1368980016001166] [PMID]
Hakim S, Dorosti AR, Eshraghian M. Prevalence of food insecurity and its correlates. Payesh. 2012; 11(6):791-7. [In Persian]
Mohammadzadeh A, Dorosty Motlagh A, Eshraghian M. The association of food security with socio-economic factors and weight status among adolescents. Iran J Nutr Sci  Food Technol. 2010; 5(1):55-62. [In Persian]
Ramesh T. The prevalence of food insecurity and some associated factors among Shirazian households in 2009 [MSc. thesis]. Tehran: Shahid Beheshti University of Medical Sciences; 2009. [In Persian]
Saadi H, Vahdat MH. Assessment of female-headed household’s food security and the affecting factors; Case study: Women in Razan City. Women Dev Policy. 2014; 11:411-26. [In Persian]
Mohammadi F, Omidvar N, Houshiar Rad A, Mehrabi Y, Abdollahi M. Association of food security and body weight status of adult members of Iranian households. Iran J Nutr Sci Food Technol. 2008; 3(2):41-53. [In Persian]
Karam Soltani Z. The study of association between obesity and food insecurity among primary school students in Yazd [MSc. thesis]. Tehran: University of Tehran; 2004. [In Persian]
Nord M, Andrews M, Carlson S. Household food security in the United States, 2004. Economic Research Report Number 141. Washington, D.C.: Department of Agriculture, Economic Research Service; 2005.
Mohammadi Nasrabadi F, Omidvar N, Khoshfetrat MR, Kolahdooz F. Household food insecurity in the Islamic Republic of Iran: A systematic review and meta-analysis. EMHJ-East Med Health J. 2014; 20(11):698-706.[DOI:10.26719/2014.20.11.698]
Adams EJ, Grummer-Strawn L, Chavez G. Food insecurity is associated with increased risk of obesity in California Women. J Nutr. 2003; 133(4):1070-4. [DOI:10.1093/jn/133.4.1070] [PMID]
Dixon LB, Winkleby MA, Radimer KL. Dietary intakes and serum nutrients differ between adults from food-insufficient and food-sufficient families: Third National Health and Nutrition Examination Survey, 1988-1994. J Nutr. 2001; 131(4):1232-46. [DOI:10.1093/jn/131.4.1232] [PMID]
Frongillo EA, Nanama S. Development and validation of an experience-based measure of household food insecurity within and across seasons in Northern Burkina Faso. J Nutr. 2006; 136(5):1409S-19S. [DOI:10.1093/jn/136.5.1409S] [PMID]
Najibi N, Dorosty Motlagh AR, Sadrzadeh Yeganeh H, Eshraghian MR, Daneshi M, Azizi S. Food insecurity status and some associated socioeconomic factors among newly diagnosed patients with type 2 diabetes in Shiraz. J Arak Univ Med Sci J. 2013; 16(11):98-106. [In Persian]
Khosravi Sh, Alavi Naeini AM, Dorosti Motlagh AR, GHorbani M, Shateri Z. Association between food insecurity and gestational diabetes mellitus: A case- control study. Sci J School Pub Health Inst Publ Health Res. 13(3):73-84. [In Persian]
United States Department of Agriculture (USDA). The plants Database [Internet]. 2011 [Cited 4 May 2011]. Available from: https://plants.sc.egov.usda.gov/java/
Rafiei M, Nord M, Sadeghizadeh A, Entezari MH. Assessing the internal validity of a household survey-based food security measure adapted for use in Iran. J Nut. 2009; 8:28. [DOI:10.1186/1475-2891-8-28] [PMID] [PMCID]
Bickel G, Nord M, Price C, Hamilton W, Cook J. Guide to measuring household food security. Washington D.C.: Department of Agriculture, Economic Research Service; 2000. [PMCID]
Moghaddam MB, Aghdam FB, Jafarabadi MA, Allahverdipour H, Nikookheslat SD, Safarpour S. The Iranian Version of International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) in Iran: Content and construct validity, factor structure, internal consistency and stability. World App Sci J. 2012; 18(8):1073-80.
Arya M. The Comparison of Food Insecurity between Patients with Type 2 Diabetes Mellitus and Non-Diabetic Controls Referred to Rural Health Centers in Abadan in 2014 [MSc. thesis]. Ahwaz: Ahwaz Jundishapur University of Medical Sciences; 2015. [In Persian]
Seligman HK, Bindman AB, Vittinghoff E, Kanaya AM, Kushel MB. Food insecurity is associated with diabetes mellitus: results from the National Health Examination and Nutrition Examination Survey (NHANES) 1999-2002. J Gen Intern Med. 2007; 22(7):1018-23. [DOI:10.1007/s11606-007-0192-6] [PMID] [PMCID]
Hasan-Ghomi M, Ejtahed HS, Mirmiran P, Hosseini-Esfahani F, Sarbazi N, Azizi F, et al. Relationship of food security with type 2 diabetes and its risk factors in Tehranian adults. Int J Prev Med. 2015; 6(1):98. [DOI:10.4103/2008-7802.167086]
Kendall A, Olson CM, Frongillo Jr EA. Relationship of hunger and food insecurity to food availability and consumption. J the Am Diet Assoc. 1996; 96(10):1019-24. [DOI:10.1016/S0002-8223(96)00271-4]
Kendall A, Olson CM, Frongillo Jr EA. Validation of the Radimer/Cornell measures of hunger and food insecurity. J Nutr. 1995; 125(11):2793-801. [PMID]
Narmaki E, Shirasb F, Qorbani M, Sotoudeh G. Association between food security and anthropometric measurements, body composition, blood pressure in women attending municipality sports clubs in west of Tehran. Iran J Diabetes Metabol. 2017; 16(2):103-10. [In Persian]
Najafianzadeh M, Mobarak-Abadi A, Ranjbaran M, Nakhaei MR. Relationship between the prevalence of food insecurity and some socioeconomic and demographic factors in the rural households of Arak, 2014. Iran J Nutr Food Technol. 2015; 9(4):35-44. [In Persian]
Afshar A, Pourghaderi M, Hakim S, Safari A, Barati H. Rapid assessment of food insecurity in the urban households in Karaj. J Qazvin Univ Med Sci. 2018; 22(2):74-82. [In Persian] [DOI:10.29252/qums.22.2.74]
Furness BW, Simon PA, Wold CM, Asarian-Anderson J. Prevalence and predictors of food insecurity among low-income households in Los Angeles County. Public Health Nutr. 2004; 7(6):791-4. [DOI:10.1079/PHN2004608] [PMID]
Khosravi S, Alavi Naeini AM, Dorosti Motlagh AR, Ghorbani M, Shateri Z. Association between food insecurity and gestational diabetes mellitus: A case-control study. J School of Public Health and Inst of Public Health Res. 2015; 13(3):73-84. [In Persian]
Bhargava SK, Sachdev HS, Fall CH, Osmond C, Lakshmy R, Barker DJ, et al. Relation of serial changes in childhood body-mass index to impaired glucose tolerance in young adulthood. N Engl J Medicine. 2004; 350(9):865-75. [DOI:10.1056/NEJMoa035698] [PMID] [PMCID]
Mostafavi Z, Mostafavian Z. Prevalence of Diabetes type 2 and relationship of it with anthropometric measures in urban population of Mashhad during 2011-2013. J Medival Science. 2015; 5(2):1-10. [In Persian]
Mohammadzadeh A, Dorosty A, Eshraghian M. Household food security status and food consumption among high school students in Esfahan, Iran. Iran J Epidemiol. 2011; 7(1):38-43. [In Persian]
Santos JL, Pérez-Bravo F, Carrasco E, Calvillán M, Albala C. Low prevalence of type 2 diabetes despite a high average body mass index in the Aymara natives from Chile. Nutrition. 2001; 17(4):305-9. [DOI:10.1016/S0899-9007(00)00551-7]
Kirwan JP, Hauguel-De Mouzon S, Lepercq J, Challier JC, Huston-Presley L, Friedman JE, et al. TNF-α is a predictor of insulin resistance in human pregnancy. Diabetes. 2002; 51(7):2207-13. [DOI:10.2337/diabetes.51.7.2207] [PMID]
Hakim S, Dorosty A, Eshraghian M. Association of food insecurity and household socio-economic status with the body mass index among urban women in Dezful. Iran J Sch Public Health. 2011; 8(2):55-66. [In Persian]
Drewnowski A, Renderson SA, Driscoll A, Rolls BJ. The dietary variety score: Assessing diet quality in healthy young and older adults. J Am Diet Ass. 1997; 97(3):266-71. [DOI:10.1016/S0002-8223(97)00070-9]
Ford ES, Mokdad AH. Fruit and vegetable consumption and diabetes mellitus incidence among US adults. Preventive Medicine. 2001; 32(1):33-9. [DOI:10.1006/pmed.2000.0772] [PMID]
Montonen J, Järvinen R, Heliövaara M, Reunanen A, Aromaa A, Knekt P. Food consumption and the incidence of type II diabetes mellitus. Euro J Clinical Nutrition. 2005; 59(3):441. [DOI:10.1038/sj.ejcn.1602094] [PMID]
Gowda C, Hadley C, Aiello AE. The association between food insecurity and inflammation in the US adult population. Am J Public Health. 2012; 102(8):1579-86. [DOI:10.2105/AJPH.2011.300551] [PMID] [PMCID]
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تغذیه

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | The Journal of Qazvin University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb