دوره 23، شماره 1 - ( فروردین و اردیبهشت 1398 )                   جلد 23 شماره 1 صفحات 52-61 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Hosseinzadeh K, Souri A, Daliri S. The Incidence and Related Risk Factors for Accidents Among Women Living in Qazvin City, Iran From 2006 to 2015. J Qazvin Univ Med Sci. 2019; 23 (1) :52-61
URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2298-fa.html
حسین زاده کاظم، سوری علیرضا، دلیری سلمان. میزان بروز و عوامل مرتبط با حوادث در جمعیت زنان قزوین طی سال‌های 1385 تا 1393. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین. 1398; 23 (1) :52-61

URL: http://journal.qums.ac.ir/article-1-2298-fa.html


1- گروه پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران.
2- مرکز تحقیقات ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت ها، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
3- گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران. ، daliri.salman@yahoo.com
واژه‌های کلیدی: بروز، حوادث، زنان، ضربه
متن کامل [PDF 3152 kb]   (90 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (453 مشاهده)
متن کامل:   (29 مشاهده)
مقدمه
حوادث و سوانح به عنوان آسیب یا صدمه وارد‌شده به ساختار یا عملکرد بدن از طریق یک عامل یا نیروی خارجی که بیش از تحمل بدن باشد تعریف می‌شود و در کل شامل حوادث عمدی (خودکشی) و غیر‌عمدی (تصادفات ترافیکی، ضربه و سقوط) است [1]. حوادث و سوانح از علل اصلی مرگ‌و‌میر و ناتوانی در جهان هستند و به عنوان یکی از چالش‌های مهم بهداشت عمومی در جهان مطرح هستند [3-1].
در جهان روزانه 15 هزار نفر دچار آسیب و جراحات کوچک می‌شوند و سالانه حدود 8/5 میلیون نفر به علت حوادث و سوانح فوت می‌کنند [6-4]. در سراسر دنیا سوانح و حوادث عامل 10 درصد از کل مرگ‌ها، 16 درصد از ناتوانی‌ها و 12 درصد از بار بیماری‌هاست و بیشترین میزان مرگ‌و‌میر ناشی از حوادث غیرعمدی را به خود اختصاص داده است. حوادث و سوانح افراد را در تمام سنین و جنسیت‌های مختلف تحت تأثیر قرار می‌دهند و بار اجتماعی‌اقتصادی فراوانی را بر کشورهای در حال توسعه تحمیل می‌کنند [5، 7]. مرگ‌های ناشی از سوانح و حوادث به‌سرعت در کشورهایی با درآمد پایین و متوسط در حال افزایش است و پیش‌بینی می‌شود مرگ‌و‌میر ناشی از حوادث و سوانح در این کشورها تا سال 2020 به 8/4 میلیون نفر در سال برسد [8 ،4].
آمارها نشان می‌دهد سالانه حدود 9 میلیون سانحه در کشور ایران رخ می‌دهد و سوانح و حوادث از مهم‌ترین علل بستری و مرگ‌و‌میر در کشور به شمار می‌رود [9]. در مطالعه نقوی و همکاران سال‌های عمر ازدست‌رفته به علت حوادث و سوانح در ایران حدود 6 هزار سال برآورد شد و شایع‌ترین نوع حوادث و سوانح، تصادفات ترافیکی، سقوط و برخورد با اشیا ذکر شد [12-9].
زنان یکی از اقشاری هستند که در معرض انواع مختلف حوادث و سوانح قرار دارند. در مطالعات صورت‌گرفته در مناطق مختلف کشور ایران، میزان بروز حوادث و سوانح در زنان بین 12 تا 40 درصد برآورد شده است که نشان می‌دهد جامعه بزرگی از زنان در معرض مواجهه با حوادث و سوانح قرار دارند. همچنین عمده‌ترین علت حوادث و سوانح در زنان حوادث ترافیکی، خودکشی، مسمومیت، سقوط و سوختگی بود [17-13]. در مطالعات انجام‌شده در سیستان و بلوچستان و استان‌های شمالی کشور بیشترین میزان حوادث و سوانح در بین زنان گروه سنی 15 تا 29 سال رخ داده بود [18، 14]. همچنین در مطالعه صورت‌گرفته در گیلان ارتباط بین بروز حوادث و سوانح در زنان با فصل نشان داد که بیشترین موارد در فصل بهار رخ داده است [15].
زنان نقش مهمی در حفظ سلامت خانواده و اجتماع بر عهده دارند، درنتیجه مواجهه این قشر با حوادث و سوانح موجب بروز ناتوانی و مرگ ناشی از آن در زنان و به‌مراتب موجب تحمیل هزینه‌های محسوس و نامحسوس بر فرد، خانواده، جامعه و سیستم‌های بهداشتی و درمانی می‌شود. پیشگیری از بروز حوادث و سوانح و کنترل آن در جامعه ضرورتی بهداشتی و درمانی و از شرایط ارتقای امید به زندگی و کاهش بار ناشی از آن است. به منظور اقدام برای پیشگیری و کنترل خسارت‌ها و هزینه‌های ناشی از حوادث و سوانح و رسیدن به یک جامعه ایمن به اطلاعات پایه و عوامل مرتبط با حوادث و سوانح در مناطق جغرافیایی مختلف نیاز است؛ درنتیجه مطالعه حاضر با هدف برآورد بروز حوادث و سوانح و بررسی عوامل مرتبط با آن در زنان استان قزوین بین سال‌های 1385 تا 1393 انجام شد.
مواد و روش‌ها
مطالعه مذکور به صورت توصیفی‌تحلیلی از ابتدای سال 1385 تا پایان سال 1393 در استان قزوین انجام شده است که بر اساس آخرین سرشماری (سال 1395) جمعیتش 1 میلیون و 1201565، یعنی 1/6 درصد کل جمعیت ایران است [1]. باتوجه به هدف مطالعه، با استفاده از سیستم ثبت اطلاعات پذیرش بیمارستانی داده‌های همه موارد پذیرش‌شده بیمارستان‌های استان گردآوری ‌شد. معیار ورود به مطالعه، همه جمعیت زنان پذیرش‌شده بیمارستانی در اثر سوانح و حوادث بودند که داده‌های آن‌ها در سیستم ثبت اطلاعات پذیرش بیمارستانی ثبت شده و موجود بود. به دلیل سیستم ثبت دقیق هنگام پذیرش، با استفاده از روش سرشماری، تمام داده‌های مربوط به 61954 مورد زنان و دختران شهری و روستایی مراجعه‌کننده بیمارستانی و ثبت‌شده در سیستم ثبت اطلاعات پذیرش بیمارستانی از مجموع 225332 حادثه ثبت شده در سیستم با استفاده از آزمون‌های آماری مجذور کای و تحلیل رگرسیون لجستیک تک‌متغیره و چند‌متغیره و نسخه 16 نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. مقادیر کمتر از 0/05 درصد به‌ عنوان سطح معنی‌داری در تفسیر آزمون‌ها تعیین شد.
یافته‌ها
به طور کلی از مجموع 225332 حادثه ثبت‌شده در سیستم ثبت اطلاعات پذیرش بیمارستانی مرکز بهداشت استان قزوین در سال‌های 1385 تا 1393 تعداد 61954 مورد مربوط به جمعیت زنان بود که شامل 28 درصد کل موارد ثبت شده است. به ترتیب بیشترین و کمترین میزان بروز سوانح و حوادث در طی روند 9‌ساله در جمعیت زنان مربوط به سال‌های 1392 و 1389 با بروز 14/1 و 9/2 درصد بوده است.
میانگین سنی زنان و دختران دچار سوانح و حوادث شده طی سال‌های مورد‌پژوهش 20/14±30/8 سال با دامنه 1 تا 99 سال بود. توزیع فراوانی سوانح و حوادث در جمعیت مطالعه‌شده بر اساس سن، 2 نمایی بود؛ بدین‌صورت که در جمعیت زنان 28-19‌ساله و سپس دختران 1 تا 5‌ساله بیشترین موارد بروز سوانح و حوادث را شاهد بودیم و با افزایش سن، از 28‌سالگی به بعد میزان بروز سوانح و حوادث روند نزولی داشت. 
بیشترین بروز سوانح و حوادث بر اساس محل وقوع حادثه در منزل با 45/7 درصد، کوچه و خیابان با 31 درصد و جاده‌ها و بزرگراه ها با 11/1 درصد به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم مکان‌های بروز سوانح و حوادث در زنان و دختران استان قزوین را به خود اختصاص داده بودند. اماکن آموزشی با 6/0درصد کمترین میزان بروز حادثه را داشتند. ضربه، تصادفات، سقوط و خودکشی به ترتیب با 25/3، 20/1، 11/1 و 9/1 درصد بیشترین علل بروز سوانح و حوادث در این گروه گزارش شده است.
تیر و سپس خرداد در 9‌ سال مدنظر پژوهش به ترتیب با 10/5 و 9/6 درصد بیشترین و دی و بهمن با 5/7 و 6/5 درصد کمترین میزان بروز و همچنین فصل بهار با 27/1 درصد، بیشترین و فصل زمستان با 20/5 درصد موارد، کمترین میزان بروز سوانح و حوادث در زنان و دختران را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین بروز سوانح و حوادث در این مطالعه در 6‌ماهه نخست بیشتر و برابر 56 درصد بوده است.
از کل موارد سوانح و حوادث ثبت‌شده در 9 سال 1385 تا 1393، 73/8 درصد موارد در شهر، 15/2 درصد در روستا و 7/9 درصد خارج از محدوده سکونت ا‌تفاق افتاده است.
در مقایسه فصل بروز سوانح و حوادث در زنان و دختران با نوع حوادثی مانند تصادفات خودرو و وسایل موتوری، مسمومیت‌ها، عقرب‌گزیدگی و مارگزیدگی و غرق‌شدگی رابطه معنی‌داری مشاهده شد (0/0001>P)؛ به طوری که بیشترین موارد گزارش‌شده حوادث مذکور در فصول تابستان و بهار رخ داده بود. در بررسی منطقه بروز و نوع سانحه رابطه آماری معنی‌داری مشاهده شد، بدین‌صورت که بروز ضربه، تصادفات وسایل نقلیه موتوری، خشونت، سقوط، مسمومیت و سوختگی، برق‌گرفتگی و غرق‌شدگی، تصادفات عابر پیاده و خودکشی در مناطق شهری بیشتر از مناطق روستایی مشاهده شد و این روابط از نظر آماری معنی‌دار بودند (0/0001>P).
مطابق نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش، میان محل بروز حادثه و نوع آن رابطه معنی‌داری مشاهده شد. بروز مسمومیت، سوختگی، برق‌گرفتگی، غرق‌شدگی، خودکشی، سقوط، گزیدگی با عقرب و مار در منازل و همچنین بروز ضربه و خشونت و تصادفات عابر پیاده و وسایل نقلیه موتوری در بیرون از منزل و جاده‌ها بیشتر گزارش شد و از نظر آماری نیز معنی‌دار بود (0/0001>P).
طی مطالعه انجام‌شده مشخص شد میان محل بروز سانحه و نتیجه حادثه اعم از مرگ یا بهبودی، ارتباط معنی‌داری وجود دارد؛ بدین‌صورت که میان بروز رخداد مرگ و سانحه در اتوبان و جاده رابطه معنی‌دار است (0/0001>P). در تحلیل رگرسیون تک‌متغیره بروز فصلی سوانح و حوادث (بروز حوادث و سوانح بر اساس فصل‌های سال) و متغیرهای سن، منطقه بروز، محل وقوع حادثه، نتیجه و نوع حادثه در جمعیت زنان استان قزوین رابطه معنی‌داری مشاهده شد (0/0001>P) (جدول شماره 1).

براساس نتایج تحلیل رگرسیون لجستیک چندگانه، پس از تعدیل اثر متغیرهای مخدوش‌کننده، بروز ضربه، سقوط و تصادفات ترافیکی که 56 درصد تمام سوانح را به خود اختصاص داده بودند، سن، محل وقوع حادثه و نوع حادثه در زنان و دختران استان قزوین در 6‌ماهه نخست سال نسبت به 6‌ماهه دوم سال به ترتیب به نسبت 0/006 ،‌0/015 و 0/007 برابر افزایش داشتند. ضریب بتا برای نوع حادثه، سن و محل بروز حادثه مثبت گزارش شد (جدول شماره 2).

بحث و نتیجه‌گیری
در این مطالعه بیشترین میزان بروز سالانه حوادث و سوانح در جمعیت زنان مربوط به سال 1392 با بروز 14/1 درصد بود. با توجه به جمعیت زنان در این استان می‌توان برآورد کرد سالانه تعداد زیادی از جمعیت زنان که بیشتر در گروه سنی جوان قرار دارند در مواجهه با حوادث و سوانح قرار می‌گیرند که ممکن است پیامد آن معلولیت، ناتوانی و مرگ باشد؛ درنتیجه موجب تحمیل هزینه‌های زیادی بر فرد، خانواده و سیستم بهداشتی و درمانی می‌شود.
طبق یافته‌های این مطالعه، بیشترین میزان حوادث در گروه سنی 19 تا 28 سال رخ داده بود. در مطالعه انتظامی و همکاران در استان‌های شمالی کشور بیشترین موارد حوادث و سوانح در جمعیت زنان گروه سنی 18 تا 24 سال رخ داده بود [14]. در مطالعه مرآثی و همکاران در اصفهان بیشترین موارد حوادث و سوانح در گروه سنی 20 تا 29 سال و سپس 45 تا 49 سال رخ داده بود که بیشترین سال‌های عمر ازدست‌رفته نیز به همین گروه سنی تعلق داشت [19]. در مطالعه انجام‌شده در هند و کانادا بیشترین موارد حوادث و سوانح در افراد جوان رخ داده بود [20، 21]. در همین راستا، یک مطالعه مبتنی بر شواهد نشان می‌دهد متوسط میزان مرگ‌و‌میر ناشی از سوانح جاده‌ای در جهان 4/17 به ازای هر 100 هزار نفر جمعیت است که بر اساس گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی، این میزان در ایران 1/32 است و از کشورهای همسایه مانند عراق (20/2)، ترکیه (8/9)، مراکش (26/3)، کویت (18/7)، عربستان سعودی (27/4) و سوریه (10/4) بالاتر است [22، 23]. با توجه به اینکه حوادث و سوانح در جمعیت زنان بیشتر گروه سنی جوان را دربر می‌گیرد، بار ناشی از بیماری‌ها به‌مراتب در این استان افزایش می‌یابد.
بر اساس نتایج مطالعه حاضر بیشترین بروز سوانح و حوادث بر حسب محل وقوع حادثه در منزل، کوچه و خیابان و جاده‌ها و بزرگراه‌ها بود و اماکن آموزشی کمترین میزان بروز حادثه را داشتند. ضربه، تصادفات، سقوط و خودکشی بیشترین علل بروز سوانح و حوادث در جمعیت زنان بود. این یافته در راستای مطالعات قبلی پژوهشگران بوده است [1، 7]. در مطالعه رفیعی و همکاران در استان گلستان عمده‌ترین علت حوادث و سوانح در جمعیت زنان حوادث ترافیکی و خودکشی بود [13]. در مطالعه عبدالوند و همکاران در استان تهران حمله حیوانات، مسمومیت، سوختگی و تصادفات ترافیکی بیشترین علل بروز حوادث و سوانح در جمعیت زنان بودند و همچنین عمده‌ترین محل وقوع حادثه در منزل، کوچه و خیابان و جاده و بزرگراه بود [17]
در مطالعه حاضر بیشترین بروز حوادث و سوانح در جمعیت زنان در فصل بهار و بر حسب ماه در تیر و خرداد و کمترین میزان در فصل زمستان و در دی و بهمن رخ داده بود. در مطالعه منصف و همکاران در استان گیلان بروز حوادث و سوانح در جمعیت زنان در فصل بهار بیشترین و در فصل زمستان کمترین میزان را به خود اختصاص داده بودند که با نتایج مطالعه ما همخوانی دارد [15]. در مطالعه ایزدی و همکاران بیشترین میزان مرگ ناشی از حوادث و سوانح در جمعیت زنان به فصل تابستان و بهار و بر حسب ماه به مرداد و کمترین میزان به شهریور و اسفند تعلق داشت [24].
اگرچه میزان بروز حوادث و سوانح در جمعیت زنان مناطق شهری بیشتر از روستایی بود، اما در مقایسه با نسبت جمعیت شهرنشین و روستا‌نشین ارتباط آن‌ها معنی‌دار نبود. با افزایش نسبت جمعیت شهرنشین و تراکم جمعیتی و همچنین افزایش وسیله نقلیه موتوری در شهرها تعداد موارد وقوع حوادث و سوانح نیز در منطقه شهرنشین به‌مراتب افزایش می‌یابد.
بر اساس نتایج حاصل از مطالعه حاضر سالانه تعداد زیادی از جمعیت زنان استان قزوین در مواجهه با حوادث و سوانح قرار می‌گیرند. همچنین با توجه به اینکه بیشتر افراد آسیب‌دیده جمعیت زنان جوان هستند، این امر موجب افزایش بار ناشی از حوادث و سوانح در این استان می‌شود. عمده‌ترین علت حوادث در جمعیت زنان ضربه، تصادفات، سقوط و خودکشی و بیشترین محل وقوع حادثه در منزل، کوچه و خیابان و بزرگراه‌ها بود؛ درنتیجه با تدابیر پیشگیرانه، افزایش ارتقای ایمنی در محل‌های مذکور و تدوین قوانین مربوط به حوادث ترافیکی می‌توان بروز این پدیده را در این استان کاهش داد.
از نقاط قوت مطالعه، حجم بالای نمونه آماری است. همچنین با توجه به اینکه ارائه تمام خدمات تشخیصی و درمانی در استان قزوین منوط به ثبت و پذیرش بیمار در سیستم ثبت اطلاعات پذیرش بیمارستانی است گمشده‌های ناشی از ثبت‌نشدن تمام مراجعان تا حد ممکن کنترل شد که این نیز از دیگر نقاط قوت این مطالعه به شمار می‌آید. 

ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش

اطلاعات حاصل از سامانه انفورماتیک بیمارستانی کاملاً به صورت محرمانه و بدون درنظر‌گرفتن اطلاعات محرمانه گروه هدف بررسی شد.
حامی مالی
تمام هزینه‌های مالی این مطالعه را پژوهشگران پرداخته‌اند.
مشارکت نویسندگان
طراحی مطالعه، مدیریت پروژه، ارسال برای مجله: کاظم حسین‌زاده، جمع‌آوری اطلاعات، نگارش پیش‌نویس مقاله: علیرضا سوری، بازنگری اساسی مقاله، تجزیه و تحلیل اطلاعات: سلمان دلیری.
تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، مقاله تعارض منافع ندارد.
سپاسگزاری
از معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، مدیران بیمارستان و کارشناسان مرکز اسناد پزشکی که ما را در انجام این مطالعه یاری کردند، صمیمانه تشکر و قدردانی می‌کنیم.
References
  1. Hosseinzadeh K, Sadegh R, Oskuyi S, Saeed S, Shahsavari M. Survey the status and trend of traffic accidents in Qazvin Province (2006-2015). J Qazvin Univ Med Sci. 2017; 21(1):38-44. [In Persian]
  2. Ghimire A, Nagesh S, Jha N, Niraula SR, Devkota S. An epidemiological study of injury among urban population. Kathmandu Univ Med J. 2009; 7(4):402-7. [DOI:10.3126/kumj.v7i4.2762]
  3. Mock C. Strengthening care for the injured: success stories and lessons learned from around the world. Geneva: World Health Organization; 2010.
  4. World Health Organization. Injuries and violence: The facts. Geneva: World Health Organization; 2010.
  5. Sethi D, Habibula S, McGee KS, Peden M, Bennett S, Hyder AA, et al. Guidelines for conducting community surveys on injuries and violence. Geneva: World Health Organization; 2004.
  6. Chandran A, Hyder AA, Peek-Asa C. The global burden of unintentional injuries and an agenda for progress. Epidemiol Rev. 2010; 32(1):110-20. [DOI:10.1093/epirev/mxq009] [PMID] [PMCID]
  7. Hosseinzadeh K, Souri A, Daliri S. Epidemiologic study on accidents among children under five years old during 2006 to 2016-Qazvin. J Qazvin Univ Med Sci. 2017; 21(3):39-47. [In Persian]
  8. Alexandrescu R, O’Brien SJ, Lecky FE. A review of injury epidemiology in the UK and Europe: Some methodological considerations in constructing rates. BMC Pub Health. 2009; 9(1):226-47. [DOI:10.1186/1471-2458-9-226] [PMID] [PMCID]
  9. Souri HA, Akbari M, Eini E, Zali A, Naghavi MO, Borujeni EK. Epidemiology of nonfatal accidents in Iran. Adv Nurs Midwifery. 2008; 18(60):45-50. [In Persian] 
  10. Ansari-Moghaddam A, Martiniuk AL, Mohammadi M, Rad M, Sargazi F, Sheykhzadeh K, Jelodarzadeh S, et al. The pattern of injury and poisoning in South East Iran. BMC Int Health Hum Rights. 2012; 12:17. [DOI:10.1186/1472-698X-12-17] [PMID] [PMCID]
  11. Naghavi M, Abolhassani F, Pourmalek F, Lakeh MM, Jafari N, Vaseghi S, et al. The burden of disease and injury in Iran 2003. Popul Health Metr. 2009; 7:9. [DOI:10.1186/1478-7954-7-9] [PMID] [PMCID]
  12. Kashani AT, Shariat-Mohaymany A, Ranjbari A. Analysis of factors associated with traffic injury severity on rural roads in Iran. J Inj Violence Res. 2012; 4(1):36-41. [DOI:10.5249/jivr.v4i1.67] [PMID] [PMCID]
  13. Rafiei N, Latifi M, Sensebli G, Mohammadi A. Epidemiology of injury in Aq-Qala City-Iran, 2007-2012. Saf Promot Inj Prev. 2014; 2(4):273-80. [In Persian]
  14. Entezami N, Hashemi-Nazari SS, Soori H, Khosravi A, Ghadirzadeh MR. Epidemiology of fatal road traffic accidents in Northern provinces of Iran during 2009 to 2010. Saf Promot Inj Prev. 2015; 3(1):1-8. [In Persian]
  15. Monsef V, Asadi P. Mortality due to road traffic injuries in Guilan Province in 2011-2012. Saf Promot Inj Prev. 2015; 3(2):97-102. [In Persian] 
  16. Tavakkoli L, Khanjani N. The pattern of road crashes emphasizing the factors involved in their occurrence in Kerman City 2012-2015. J Saf Promot Inj Prev. 2016; 4(2):101-8. [In Persian]
  17. Abdolvand M, Monfared AB, Khodakarim S, Farsar AR, Golmohammadi A, Safaei A. Evaluation of accidents and incidents at injury registered in medical centers affiliated to Shahid Beheshti University of Medical Sciences (2012-2013). J Saf Promot Inj Prev. 2014; 2(1):65-72. [In Persian]
  18. Taravatmanesh S, Hashemi-Nazari SS, Ghadirzadeh MR, Taravatmanesh L. Epidemiology of fatal traffic injuries in the Sistan and Baluchistan province in 2011. Saf Promot Inj Prev. 2015; 3(3):161-8. [In Persian]
  19. Maracy MR, Tabar Isfahani M. The burden of road traffic injuries in Isfahan, Iran in 2010. J Kerman Univ Med Sci. 2013; 20(5):505-19. [In Persian]
  20. Reddy NB, Hanumantha PM, Reddy NN, Reddy CS. An epidemiological study on pattern of thoraco-abdominal injuries sustained in fatal road traffic accidents of Bangalore: Autopsy-based study. J Emerg, Trauma, Shock. 2014; 7(2):116-20. [DOI:10.4103/0974-2700.130882] [PMID] [PMCID]
  21. Ramage-Morin PL. Motor vehicle accident deaths, 1979 to 2004. Health Rep. 2008; 19(3):45-51. [PMID]
  22. Asad FH. Road traffic accidents in iraq: a review of evidence-based literature. Int J Traffic Transp Eng. 2017; 7(2):256-75. [DOI:10.7708/ijtte.2017.7(2).09]
  23. Jaff D. A public health initiative to address road traffic accidents in the Kurdistan region of Iraq. Middle East J Fam Med. 2018; 7(10):280-4. [DOI:10.5742/MEWFM.2018.93270]
  24. Izadi N, Najafi Farid F, Khosravi A, Hashemi Nazari S, Salari A, Soori H. Estimation of mortality and calculated years of lost life from road‎ traffic injuries. J Mazandaran Univ Med Sci. 2014; 24(112):51-8. [In Persian]
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: پزشکی اجتماعی

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2019 All Rights Reserved | The Journal of Qazvin University of Medical Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb